Hazine ihalesi nedir?

Hazine Müsteşarlığı tarafından farklı yöntemlerle Devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) ihraç edilebilmekte olup bu yöntemler içerisinde ağırlıklı olarak ihale yöntemi kullanılmaktadır.

Katılımcılar, TL cinsi ihalelerde, ihale günü saat 13:30’a kadar, aynı fiyatlardan nominal olarak en düşük 1.000 TL en yüksek 500 milyon TL ve 1 TL’nin katları şeklinde, ABD Doları cinsi ihalelerde aynı fiyatlardan nominal olarak en düşük 10.000 ABD Doları, en yüksek 100 milyon ABD Doları tutarında; Avro cinsi ihalelerde en düşük 10.000 Avro, en yüksek 100 milyon Avro tutarında ve 10.000 ABD Doları veya 10.000 Avro’nun katları şeklinde teklif verebilirler. 

Katılımcılar, teklif ettikleri miktarın (nominal) yüzde 1’ini ihale günü saat 13:30’dan önce teminat olarak yatırmak zorundadır. Mevcut durumda Hazine ihalelerinde “Çoklu Fiyat İhale Sistemi” uygulanmakta olup, bu sisteme göre katılımcılar ihaleyi kazandıkları takdirde, senetlerini teklif ettikleri fiyattan alırlar. Tek fiyat ihale sisteminde ise; katılımcılar ihalede teklif ettikleri fiyat (faiz) ne olursa olsun ihaleyi kazandıkları takdirde, bu senetleri Hazine tarafından ihalede kabul edilen en düşük fiyat (en yüksek faiz) üzerinden alırlar.

İhalelere kimler katılabilir?

Hazine ihalelerine tüm gerçek ve tüzel kişiler katılabilir. Gerçek kişiler, bankalar, aracı kurumlar aracılığıyla ihaleye katılabilecekleri gibi Merkez Bankası şubeleri aracılığı ile de ihalelere katılabilirler.

Ayrıca, Kamu kuruluşları ile Piyasa Yapıcı bankalar rekabetçi olmayan teklif gönderme yöntemiyle ihalelerden DİBS satın alabilmektedirler.

Hazine ihaleleri ne zaman düzenleniyor?

Her ayın son iş gününde bir sonraki aya ilişkin olarak yayınlanan borçlanma stratejisi çerçevesinde, üç aylık ihale takvimi kamuoyuna duyurulmaktadır. Ayrıca, Hazine Müsteşarlığı Hazine Bonosu ve Devlet Tahvili ihalelerine ilişkin detaylı bilgileri ihaleleri gerçekleştireceği haftadan önceki Cuma  günü internet sayfasında (http://www.hazine.gov.tr) bir basın açıklaması ile ilan etmektedir. 

Satın aldığım senetler nerede saklanıyor ?

TL cinsi ihalelerde valör günü katılımcılar teminat sonrası kalan tutarlarını EFT aracılığı ile yatırdıkça, bu tutarlara karşılık gelen DİBS, otomatik olarak EMKT’deki ilgili kuruluşların menkul kıymet depolarına aktarılmaktadır. EFT dışından şubeler aracılığı ile yapılan ödemelerde DİBS’ler alıcıların Takasbank nezdindeki menkul kıymet depolarına aktarılmaktadır. Kalan tutarların tamamı yatırıldıktan sonra Merkez Bankası önceden yatırılan teminatlara karşılık gelen DİBS’leri ilgili menkul kıymet depolarına aktarmaktadır. İhalede teklifleri kabul edilmeyen katılımcıların teminatları ihale günü iade edilmektedir. Döviz cinsi ihalelerde ödemeler Merkez Bankasının yurt dışındaki muhabirlerine Bankaların yurtdışındaki muhabirleri aracılığı ile yapılabildiği için DİBS’lerin teslimatı otomatik olmamaktadır. Alıcı kuruluşlar almaya hak kazandıkları DİBS’lerin karşılığını Merkez Bankasının muhabir hesabına yatırdıkları kesinleşince DİBS’ler Merkez Bankası tarafından ilgili kuruluşların menkul kıymet depolarına aktarılmaktadır. Bireysel yatırımcılar ihaleden almış oldukları DİBS’lerini, kendi adlarına saklanmak üzere, yatırımcının ihaleye katılmasına aracılık eden banka veya aracı kuruluşta veya saklama hizmeti veren bir başka kuruluşta saklayabilir. Aynı durum, ihaleye Merkez Bankası şubeleri aracılığıyla katılım durumunda da geçerlidir.

Birincil Piyasa ve İkincil Piyasa Ne Demektir?

Menkul kıymetleri (Devlet Tahvili, Hazine Bonosu, Hisse senedi... vb.) ihraç edenler ile tasarruf sahiplerinin doğrudan doğruya karşılaştıkları piyasalardır. Bir yatırım aracının örneğin bir menkul kıymetin ilk defa piyasaya sürülmesi (satılması) birincil piyasa işlemidir. Hazine Müsteşarlığınca Devlet iç borçlanma senetlerinin ihale yöntemi ile satılması da bir birincil  piyasa işlemidir.

Bu senetlerin daha sonra yatırımcılar arasındaki alım-satımları ise ikincil piyasa olarak adlandırılan piyasalarda gerçekleşmektedir. İkincil piyasa, menkul kıymetlerin ilk ihraçları sonrası işlem gördükleri piyasaları ifade eder. Örneğin, Hazine Müsteşarlığı tarafından ihraç edilen borçlanma senetlerinin ihraç sonrası alınıp-satıldığı Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası ikincil piyasaya bir örnektir.

Devlet İç Borçlanma Senedi nedir?

Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığınca yurtiçi piyasalarda ihraç edilen Devlet Tahvili ve Hazine Bonolarının ortak adıdır.  


Hazine Neden DİBS İhraç Etmektedir?

Hazine genel olarak bütçe açığını finanse etmek amacıyla DİBS ihraç etmekle beraber, zaman zaman belli bir amaca matuf özel tertip Devlet İç Borçlanma Senedi de ihraç etmektedir.

ISIN kod nedir?

Hazine Müsteşarlığı tarafından ihraç edilmesine karar verilen menkul kıymetlere uluslararası tanım kodu (ISIN Code) verme yetkisi Takasbank’a aittir, dolayısıyla ihraç olması kesinleşen her menkul kıymet için Takasbank bir tanım kodu belirlemektedir (Örn: TRT120325T12). Tanım kodunun belirlenmesinin ardından ihraç olunacak DİBS’in özellikleri elektronik ortamda EFT üyesi bankalara duyurulmaktadır.

  • İlk iki hane ülke kodunu,
  • Üçüncü hane menkul kıymet türünü (Devlet Tahvili için “T”, Hazine Bonosu için “B”…),
  • 4-9. haneler arası menkul kıymetin itfa tarihini,
  • 10. hane menkul kıymetin  TL. (Türk Lirası) ya da yabancı para cinsinden (F) olduğunu,
  • 11. hane aynı itfa tarihine denk gelen farklı menkul kıymetleri birbirinden ayırt etmek için menkul kıymetlere verilen sıra numarasını belirtir.
  • 12. hane ise otomatik olarak üretilen bir kontrol hanesidir.

Hazine Bonosu ve Devlet Tahvili nedir?

Hazine Bonoları vadeleri bir yıldan kısa borçlanma enstrümanlarıdır. Devlet Tahvilleri ise vadeleri bir yıldan uzun borçlanma enstrümanlarıdır. Devlet iç borçlanma senetleri kuponlu ya da kuponsuz olarak ihraç edilebilirler. 

Kuponlu ve Kuponsuz DİBS Ne Demektir?

Kuponlu olarak ihraç edilen DİBS’lerin belli dönemlerde kupon (faiz) ödemeleri mevcuttur. Kuponsuz senetlerde ise yatırımcı, senedin net değerini (iskontolu değeri) öder. Yatırımcının kazandığı faiz, senedin nominal değeri (par value) ile iskontolu değeri arasındaki fark olup anapara ve faiz ödemesi tek seferde vade tarihinde yapılmaktadır. Örneğin yatırımcı 100 TL nominal değerli, 22 ay vadeli bir Hazine Bonosunu 90 TL’ye (iskontolu değeri) satın alıyorsa, yatırımcının vade sonundaki faiz geliri (100 TL – 90TL) 10 TL dir.

Devlet İç Borçlanma Senedi ihalelerine katılmak için minimum limit nedir?

Türk Lirası cinsinden ihalelerde minimum nominal 1000 TL teklif veren yatırımcı ihaleye katılabilmektedir. ABD Doları cinsi ihalelerde minimum 10.000 ABD Doları, Avro cinsi ihalelerde ise 10.000 Avro teklif veren yatırımcılar ihaleye katılabilmektedir.

STRIPS (Separate Trading of Registered Interest and Principal of Securities) nedir?

Menkul Kıymetlerin anapara ve kuponlarının ayrıştırılarak ayrı ayrı alınıp satılmasına “strip” işlemi denir.  Örneğin 7 yıllık 6 ayda bir kupon ödemeli değişken faizli bir Devlet tahvilinin 14 tane kupon ödemesi olacaktır. Bu senet ayrıştırıldığında 14 kupon ödemesinden her biri ve vade sonunda ödeyeceği anapara birbirinden bağımsız olarak alım satıma konu olabilecek ayrı senetler haline gelir.

Devlet İç Borçlanma Senedi İhalelerinde Ne Tip Borçlanma yöntemleri kullanılmaktadır?

İhalelerde 4 tür yöntem kullanılmaktadır;

  1. İhale Yöntemi: İhale yolu ile ihraç edilen  Devlet Tahvili ve Hazine Bonoları kuponsuz ve kuponlu olarak satılabilmektedir.
  2. TAP Yöntemi: Bu sistemde Hazine, yatırımcıların istedikleri zaman satın alabilecekleri borçlanma senetlerini Merkez Bankasında depolamaktadır. Yatırımcılar, Merkez Bankasından alana kadar bu tahvillerin mülkiyeti Hazine’ye aittir. Merkez Bankası “Tap” satışları süresince sadece aracı ve depolayıcı görevini görmektedir. Bu yöntemde Hazine, senedin türü, faizi ve vade şartlarını belirleyerek Merkez Bankasına depolamaktadır. Satışta kaldığı süre boyunca her gün için belirlenmiş fiyatlar üzerinden satışı yapılır. Piyasa Yapıcılığı sistemine geçilmesi ile birlikte, TAP yöntemiyle yapılacak olan ihraçlara sadece piyasa yapıcı bankalar katılabilecektir.
  3. Doğrudan Satış Yöntemi: Hazine, 1996 yılından itibaren doğrudan satış yöntemiyle DİBS ihraç etmeye başlamıştır. Söz konusu DİBS'lerin başlangıçta kime ve ne kadar satılacağı bellidir. Hazine; kamu kurumları, bankalar ile diğer finansal kuruluşlara doğrudan ihraç yöntemi ile DİBS ihraç edebilmektedir. Kamu kurumları, bankalar ya da diğer finansal kuruluşlar senet taleplerini Hazine’ye iletmektedir. Söz konusu talep Hazine tarafından değerlendirilmekte ve piyasa koşulları çerçevesinde senedin faizi belirlenerek karşı tarafla da mutabakat sağlanarak senet ihracı gerçekleştirilmektedir. Daha önce ihraç edilmiş olan bir senet için de doğrudan satış söz konusu olabilir. Senedin ihraç fiyatının üzerine işlemiş faizi konularak hesaplanan fiyat üzerinden ihraç gerçekleştirilir.
  4. Halka Arz Yöntemi: Bu ihraç şeklinde de ihraç edilecek senedin türü, vade ve faiz şartları Hazinece belirlenir ve satışa aracılık etmek isteyen banka ve aracı kurumlar vasıtasıyla satışa sunulur. Yine piyasa yapıcılığı sözleşmesi çerçevesinde Halka arz yoluyla yapılacak DİBS ihraçlarına piyasa yapıcı bankalar aracılık edebilecektir. Aracılık faaliyetinde bulunanlar yine Hazine’nin belirlemiş olduğu oran üzerinden komisyon alırlar.

Yeniden ihraç (Re-open) Ne Demektir?

Senetlerin likiditesini etkileyen unsurdan biri de ihraç edilen senedin hacmi dolayısıyla derinliğidir. Hazine 1998 yılı Eylül ayı ile birlikte, belli vadelerdeki borçlanma senetlerini büyük miktarlarda ihraç ederek o kâğıdın piyasadaki derinliğini artırmayı hedeflemektedir. Bu senetler ilk ihraçtan sonra da azalan vadelerde ihraç edilerek (yeniden ihraç edilerek) derinlik sağlanmaktadır.

Devlet Tahvili ve Hazine Bonolarını nasıl alabilirim?

Hazine Müsteşarlığı tarafından birincil piyasada ihale yöntemiyle ihraç edilen Hazine Bonosu ve Devlet Tahvillerini doğrudan Merkez Bankası şubeleri vasıtasıyla (herhangi bir komisyon ödemeksizin) kendiniz alabileceğiniz gibi, banka, aracı kurum gibi bir aracı vasıtasıyla da (komisyon ödemek suretiyle) alabilirsiniz. Devlet İç Borçlanma Senetleri birincil piyasada Hazine Müsteşarlığınca ihraç edildikten sonra vade tarihine kadar Hazine Müsteşarlığından bağımsız olarak işleyen ikincil piyasalarda sürekli alım satım işlemlerine konu olmaktadır. İkincil piyasalardan Devlet İç Borçlanma Senedi almak için banka, aracı kurum gibi bir aracıyla irtibata geçmeniz gerekmektedir. Bu yüzden hamili adına kayıtlı olan bu senetlerin ikincil piyasada kimlerin ellerine geçtiği konusunda Müsteşarlığımız bünyesinde herhangi bir kayıt ve takip işlemi yapılmamaktadır.

İhalelere katılırken herhangi bir teminat yatırmam gerekiyor mu?

Katılımcıların ihalede DİBS almaya hak kazandıkları halde gerekli ödemeyi yapmayarak ihale dışında kalmaları riskine karşı her katılımcının (piyasa yapıcı bankalar ve kamu kuruluşları hariç) ihalede almak istediği nominal tutarın %1’i kadar teminatı ihale günü saat 12:00’dan önce Merkez Bankası’nın ilgili hesabına yatırmaları gerekmektedir.

İhaleyi kazanmasına rağmen vade başlangıcında yatırmaları gereken tutarı yatırmayan katılımcıların %1 oranındaki teminatları, kısmi olarak yatıranlarda ise ilgili katılımcıya aktarılan DİBS tutarı üzerinden hesaplanan teminat tutarı söz konusu katılımcıya iade edilip kalan teminat tutarı Hazine’ye irat kaydedilmektedir. Söz konusu yatırımcıların, daha sonraki ihalelerde teminat oranları önce % 20’ye, ikinci seferde de yatırmamaları durumunda % 100’e yükseltilmektedir. Teminatları bu şekilde yükseltilen gerçek ve tüzel kişilerin yüksek teminatla en az dört ihaleye katılmaları gerekmektedir. En az dört ihaleye yüksek teminatla katıldıktan sonra, yatırımcılar teminat oranlarının tekrar %1’e indirilmesini talep edebilmektedirler. Söz konusu talep Hazine Müsteşarlığınca değerlendirilmekte, uygun görülmesi durumunda ise teminat oranı tekrar %1’e indirilebilmektedir. Dövizli ihalelerde teminat döviz cinsinden yatırılabilmektedir.

Neden Devlet İç Borçlanma Senedi alınır?

Hazine’nin ihraç ettiği Devlet İç Borçlanma Senetleri, Devlet’in kendi borcu olduğundan hiç bir garantiye gerek kalmaksızın güvenilir bir yatırım seçeneğidir. Hazine Müsteşarlığı aldığı borcu, anapara ve faizi ile beraber zamanında öder. Aynı zamanda Hazine’nin ihraç etmiş olduğu Devlet İç Borçlanma Senetlerinin bazıları dönemler itibariyle bazıları da vade sonunda faiz getirisi sağlarlar, bir çoğu likit enstrümanlar olup, istenildiği zaman nakde çevrilebilir.

Elimdeki Devlet İç Borçlanma Senedini vadesi gelmeden nasıl satabilirim?

Senedinizi banka ve diğer aracı kuruluşlar vasıtasıyla aldıysanız, bu kuruluşla irtibata geçip (belli bir aracılık komisyonu ödeyerek) senedinizi vadesinden önce ikincil piyasalarda satabilirsiniz. Eğer senedinizi bir Merkez Bankası şubesi aracılığıyla aldıysanız ve senedinizi vadesinden önce satmak isterseniz, yatırım yapılan DİBS karşılığında şubeden aldığınız makbuzu yine herhangi bir Merkez Bankası şubesine ibraz ederseniz ilgili şube aldığınız DİBS'leri Merkez Bankası, İstanbul Şubesi aracılığıyla talep ettiğiniz herhangi bir ticari bankanın depo hesabına aktarabilir ve bu banka vasıtasıyla (belli bir aracılık komisyonu ödeyerek) senedinizi vadesinden önce ikincil piyasalarda satabilirsiniz.

Hazine tarafından gerçekleştirilen borçlanma işlemlerinin dayanağı nedir?

Hazine tüm borç yönetimini 4749 Sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında yapmaktadır.

Piyasa Yapıcılığı Sistemi Ne Demektir?

En basit şekliyle bir grup uzman aracıya, belirlenen bazı yükümlülükleri yerine getirmeleri karşılığında belirli ayrıcalıklar sağlanması olarak tanımlanabilecek piyasa yapıcılığı sistemi, kamu borçlanma senetleri piyasalarının gelişimine destek sağlanması amacıyla oluşturulmuştur.

4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun piyasa yapıcılığını; “devlet iç borçlanma senetleri ihalelerinde ve söz konusu senetlerin ikincil piyasa işlemlerinde etkinliğin artırılması amacıyla önceden belirlenen kriterlere göre seçilmiş bankalara, Hazine Müsteşarlığı tarafından bazı hak ve görevler verilmesini içeren sistem”; piyasa yapıcısını, “devlet iç borçlanma senetleri ihalelerinde ve söz konusu senetlerin ikincil piyasa işlemlerinde etkinliğin artırılması amacıyla, önceden belirlenen kriterlere göre seçilmiş banka” olarak tanımlamaktadır.

Kira Sertifikası Nedir?

Kira sertifikaları, varlık kiralama şirketlerince, kendi nam ve sertifika sahiplerinin hesabına ve yararına, satın almak veya kiralamak suretiyle devralınan varlıkların finansmanını sağlamak amacıyla düzenlenen ve sahiplerinin bu varlıklardan elde edilen gelirlerden payları oranında hak sahibi olmalarını sağlayan menkul kıymetlerdir.

Hazine Tarafından Yurt İçinde İhraç Edilen Kira Sertifikalarının Genel Özellikleri Nelerdir?

  • Kira sertifikaları doğrudan satış yöntemi ile ihraç edilmektedir,
  • TL cinsi kira sertifikalarının her biri nominal 100 TL değerindedir,
  • Kira sertifikaları 6 ayda bir kira ödemeli olarak ihraç edilmektedir,
  • Kira sertifikaları, Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasasında işlem görebilmektedir,
  • Kira sertifikaları, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu uygulamasında teminat ve Hazinece satılan Milli Emlak bedellerinin ödenmesinde kabul edilmektedir,
  • Kira sertifikaları, mevcut vergi mevzuatına tabi olup Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesi uyarınca vergilendirilmektedir,
  • Kira sertifikalarının gösterge niteliğindeki fiyatları günlük olarak Resmi Gazete’de yayımlanmaktadır,
  • Söz konusu ihraçlara sadece bankalar, teminatsız olarak katılabilmektedir. 

Hazine borç yönetiminde hangi ilkeleri benimsemektedir? Borçlanma stratejisini nasıl belirlemektedir?

Borç yönetiminin temel ilkeleri, 1 Eylül 2002 tarih ve 24863 sayılı Borç ve Risk Yönetiminin Koordinasyonu ve Yürütülmesine İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelikle;

•   Makroekonomik dengeleri gözeterek para ve maliye politikaları ile uyumlu, sürdürülebilir, saydam ve hesap verilebilir bir borçlanma politikası izlenmesi ve

•   Finansman ihtiyaçlarının, iç ve dış piyasa koşulları ve maliyet unsurları göz önüne alınarak belirlenen risk düzeyi çerçevesinde, orta ve uzun vadede mümkün olan en uygun maliyetle karşılanması şeklinde belirlenmiştir.

4749 sayılı “Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun” ve ikincil mevzuatı çerçevesinde, kamunun varlık ve yükümlülüklerinin yönetimine ilişkin genel stratejilerin belirlenmesi Borç ve Risk Yönetimi Komitesi’nin (BRK) sorumluluğundadır. Kamu borç yönetimine ilişkin temel riskler (piyasa riski, kredi riski ve operasyonel risk) BRK’nın belirlediği esaslar ve politikalar kapsamında yönetilmekte ve düzenli olarak BRK’ya raporlanmaktadır.

Kamu borç yönetimi, söz konusu riskler gözetilerek orta-uzun vadede maliyetlerin en uygun seviyeye indirilmesi ilkesine dayanmaktadır. Maliyet ve risk arasında bir ikilemle karşı kaşıya olan kamu borç yöneticileri makroekonomik göstergelerdeki değişimlerin borç dinamiklerinde oluşturacağı maliyet ve risk etkisi arasında bir denge kurmaya çalışmaktadır. Müsteşarlığımızca 2003 yılında uygulamaya konulan stratejik ölçüt uygulaması ile Hazine portföyünün maruz kaldığı risk faktörleri dikkate alınarak cari yıl ile takip eden iki yıla ilişkin hedefler belirlenmektedir. Böylece, borçlanma politikalarına orta vadeli bir bakış açısı kazandırılmıştır.

Bu çerçevede, Hazine Müsteşarlığınca belirlenen stratejik ölçütlere ilişkin daha detaylı bilgilere aşağıda linki verilen yıllık Kamu Borç Yönetimi Raporlarından ulaşılabilmektedir.

Yıllık Kamu Borç Yönetimi Raporu

Kamu borcuna ilişkin istatistiklere nasıl ulaşabilirim?

Hazine Müsteşarlığı tarafından merkezi yönetim borç stoku, AB tanımlı genel yönetim borç stoku, kamu net borç stoku ile Türkiye brüt ve net dış borç stoku istatistikleri derlenmektedir. Söz konusu istatistiklere Hazine Müsteşarlığı internet sitesinden İstatistikler başlığı altında Kamu Finansmanı İstatistikleri bölümünden ulaşılabilmektedir. Buna ek olarak, merkezi yönetim iç borç ödemeleri de (anapara ve faiz) aynı başlık altından takip edilebilmektedir.

Kamu borç ve alacaklarına ilişkin olarak kamuoyu ile paylaşılan raporlar var mıdır?

Kamu varlık ve yükümlülük yönetimine ilişkin istatistikleri içeren aylık Kamu Borç Yönetimi Raporları (KBYR), değerlendirme ve analizleri içeren yıllık KBYR kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır. Bu raporlara kurumsal web sitemiz üzerinde Raporlar, Kamu Finansmanı Raporları bölümünden ulaşılabilmektedir.

AB tanımlı borç stoku nedir? Ülkemiz açısından neden önemli bir göstergedir?

Avrupa Birliği bünyesinde ekonomik ve parasal birliğe geçişin ön koşulu olan “Maastricht Kriterleri” çerçevesinde hesaplanmakta olan borç stoku verisidir. Maliye Bakanlığı’nın Genel Yönetim Mali İstatistikleri Genel Tebliği esas alınarak aşağıda yer alan “Genel Yönetim” alt sektörleri kapsamında hazırlanmaktadır.

  • Merkezi Yönetim (Döner Sermayeler ve Savunma Sanayi Destekleme Fonu, Özelleştirme Fonu, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu, Tanıtma Fonu dahil),
  • Yerel Yönetimler,
  • Sosyal Güvenlik Kuruluşları (İşsizlik Sigortası Fonu dahil).

“ESA 2010 Genel Yönetim Bütçe Açığı ve Borcu” kılavuzu çerçevesinde tanımlanan AB tanımlı genel yönetim borç stokuna ulaşmak için;

  • Genel yönetimi oluşturan kurum ve kuruluşların iç ve dış borç stokları toplanmakta ve böylece genel yönetim brüt borç stoku elde edilmekte ve
  • Genel yönetim brüt borç stoku toplamına aşağıda ayrıntıları belirtilen ayarlamalar yansıtılmaktadır.

Yapılan üç temel ayarlama şu şekildedir;

  • Genel yönetim kapsamı içerisinde yer alan kurum ve kuruluşların yine genel yönetim kapsamı içerisinde yer alan kurum ve kuruluşlara olan yükümlülükleri düşülmektedir,
  • Kuponsuz olarak ihraç edilen senetlerin “yazılı değerleri” (anapara ve faiz toplamı) esas alınmakta, ayrıca TÜFE’ye endeksli senetlerin anapara enflasyon farkı merkezi yönetim iç borç stokuna dahil edilmektedir,
  • Merkezi yönetimin yükümlülüğü olan dolaşımdaki bozuk para tutarı merkezi yönetim iç borç stokuna dahil edilmektedir.

Böylece uluslararası standartlara uygun genel yönetim sektörü borç stoku verileri elde edilmektedir. Bu kapsamda, uluslararası karşılaştırılabilirliği olan söz konusu stok verileri, ülkeler hakkında teknik analizlere imkân sağlaması bakımından önem arz etmektedir.

Türkiye Brüt ve Net Dış Borç Stoku neyi ifade etmektedir?

Türkiye Brüt Dış Borç Stoku,

  • Kamu sektörü
  • TCMB
  • Özel sektör

kuruluşlarının yurtdışı yerleşiklerden sağladığı finansmandan kaynaklanan yükümlülüklerini, belirli bir tarih itibarıyla gösteren stok miktarını ifade etmekte olup; veriler borçlu, alacaklı, döviz cinsi ve enstrüman bazında üretilerek ABD Doları cinsinden yayımlanmaktadır.

Türkiye Net Dış Borç Stoku ise, belirli bir tarih itibarıyla geriye kalan dış borç yükümlülüklerinin, uluslararası rezervler ve döviz cinsi mevduatlar gibi likit varlıklarla netleştirilmesi ile hesaplanmakta olup; dış yükümlülüklerin döviz cinsi varlıklar ile karşılanabilirliğini analiz edebilmek adına önemli bir göstergedir. Türkiye’nin net dış borç stoku, bankacılık sektörü hariç brüt dış borç stokundan bankacılık sektörü net dış varlıklarının çıkarılması suretiyle elde edilmektedir.

Elimde eski tarihli borçlanma senetleri var, tarafıma ödeme yapılır mı?

Devlet iç borçlanma senetlerinin faizleri, ödenmeleri gereken tarihten itibaren 5 yıl, anaparaları ise 10 yıl sonra Hazine lehine zaman aşımına uğramaktadır. Zamanaşımına uğramış senetlerin ödemeye esas herhangi bir değeri bulunmamaktadır.

Bilgi Edinme

Bilgi Edinme